Ga naar de inhoud
Leven met een ontregeld zenuwstelsel: waarom langdurige pijn veel meer doet dan pijn veroorzaken
Chronische pijn is veel meer dan pijn alleen. Wanneer je zenuwstelsel langdurig in de overlevingsstand staat, kan dat invloed hebben op veel meer dan alleen je pijn. Zo kan het leiden tot extreme vermoeidheid, concentratieproblemen, darmklachten, hormonale ontregeling en een lichaam dat steeds gevoeliger reageert op prikkels.
Jarenlang dacht ik dat dit allemaal ’tussen mijn oren zat’ of het gevolg was van te weinig doen. Tot één gesprek tijdens mijn revalidatie alles veranderde. In deze blog vertel ik over de muistroom waarin ik vastzat en de relatie tot mijn zenuwstelsel.
Golven beuken tegen mijn lichaam, de onderstroom trekt mij elke armslag weer een halve meter terug de zee in. Ik hijg, hap naar adem. Zie ik het strand al? Op het ritme van mijn gedachten zwem ik verder: hou vol, nog even, je kunt het! Tot mij onverwacht de kennis ter ore komt dat ik eruit kan komen!
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.Lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit dolor
Niet wéér pijneducatie…
Het is tijdens een revalidatie, jaren geleden. Het is een ijzig koude winterse dag. Ik lig in een kamer op de afdeling pijnrevalidatie. Bas, de ergotherapeut, rolt zijn bureaustoel mijn richting op. “Ik wil je het een en ander over pijn vertellen.” Mijn ogen hebben het boek op zijn schoot al opgemerkt. O nee.. niet wéér pijneducatie, ik kan de theorie wel dromen…!!
Ik denk het, maar zeg niets.
Terwijl hij het boek omhoog houdt, vraagt hij: “wat weet je er zoal van?”
Ik ben ongemakkelijk met de vraag.
Ik ben niet zo ‘outgoing’ dat ik opgedane kennis zomaar even vertel en zoek ondertussen naar de weg die hij eigenlijk wil inslaan. De vraag komt immers niet voor niets.
En, ja ik voel weerstand. Ik wil niet opnieuw hetzelfde horen over centrale sensitisatie. Dus ik vertel dat ik daarmee bekend ben. Dat het brein pijn genereert op de geconditioneerde pijnpaden die gelegd zijn deze jaren, in mijn zenuwstelsel. Dus dat er geen sprake meer is van schade aan weefsels of iets, maar dat pijn vooral nog een automatische beschermingsreactie is, van mijn lichaam.
“Bedoel je dat?”, vraag ik hem.
Dan schuift hij naar het puntje van zijn stoel. “Dit boek” zegt hij, “wil ik zo graag me jou doornemen! Het is nog maar recent uitgebracht, daarom ook alleen nog in het Engels en nog moeilijk verkrijgbaar.”
De ontdekking die alles veranderde
“Weet je, recente onderzoeken tonen aan dat pijn een veel groter neveneffect heeft dan gedacht. Er is aangetoond dat er door langdurige pijn vele mentale, biologische en hormonale processen veranderen.” Hij kijkt me aan.
“En ik denk dat we hier samen doorheen kunnen gaan werken en het heel inzichtelijk kan zijn voor waar jij nu staat.
Processen die wél omkeerbaar zijn!
Toch wel nieuwsgierig geworden vraag ik hem: “Wat voor effecten worden er dan verbonden aan langdurige pijn?”
Ineens vielen alle puzzelstukjes op hun plek
Hij houdt zijn vinger op de opengeslagen bladzijde: “De gevolgen van al deze veranderingen kunnen zijn: extreme vermoeidheid, vergeetachtigheid (…)” Als een razende schieten er flarden voorbij van de afgelopen jaren en zie ik mezelf staan: leunend op het aanrecht als ik langer dan vijf minuten in de keuken stond. Hoe ik buiten adem bovenaan de trap aan kom. Hoe ik.. en het gaat maar door. Ineens merk ik dat het stil is en ik kijk op. “Wil je deze laatste alinea nog eens lezen?”
- extreme vermoeidheid,
- vergeetachtigheid,
- hormonale disbalans,
- maag- en darmklachten,
- prikkelbaarheid,
- somberheid,
- lage spierspanning
- afgewisseld met
verhoogde spierspanning.
Ik dacht dat ik me aanstelde
In gedachten ben ik terug bij vanmorgen. Hoe ik me vasthield aan de wastafel nadat ik me had gedoucht en mijn haren had gedroogd. Hoe ik op bed moest gaan liggen om bij te komen voordat ik naar beneden kon.
Aan afgelopen week; de maagpijn, die op en af langskomt. Hoe ik mezelf op de kop gaf toen ik bijna jaloers kon voelen hoe een vriend vertelde dat hij zich een paar dagen niet fit voelde. Kon ik maar eens één dag fit zijn. Geen buikpijn, hoofdpijn of die intense moeheid voelen. Wat kan ik mezelf in de weg zitten. Aansteller! Zeur! Kom op, doorzetten!
Ik zeg het niet, durf het niet te zeggen, want wat is er toch mis met mij dat ik me zo vaak ziek voel?
Pijneducatie had mij geleerd dat mijn lichaam overcompenseert, overreageert. Dat wat ik voel niet altijd strookt met wat er daadwerkelijk aan de hand is. Dus al die klachten moet ik toch zeker niet serieus gaan nemen? Dat probeer ik mezelf dag in, dag uit te vertellen. Ik probeer mee te doen waar ik kan, zo ver als mogelijk is.
Want ze zeggen toch dat al die signalen van mijn systeem niet in proportie zijn met wat er aan de hand is? De oorspronkelijke schade is allang genezen. En ik vertel mezelf dat wat ik voel niet binnen proporties is. Ik doe mijn best om mijn brein te trainen, het als het ware opnieuw te programmeren, zodat ik wél kan zitten.
Maar mijn lage belastbaarheid en conditie zijn dus niet alleen een kwestie van dat ik zo weinig dóe? Het feit dat ik al buiten adem ben van een trap oplopen is niet alleen een gevolg van het vele liggen? Is het dan niet alleen maar mijn eigen schuld?
Ik ben er stil van.
Tranen rollen over mijn wangen en dan zeg ik zacht: “Ik schaamde me zo. Ik voel me zwak. Zo anders dan zij die wél doorgaan.”
Ik slik.“Maar het is mijn zenuwstelsel dat ontregeld is geraakt. Door de langdurige klachten?!”
Hoe langdurige pijn het zenuwstelsel kan beïnvloeden
Het stressresponssysteem – overleefsysteem van het zenuwstelsel – oefent bij langdurige klachten niet langer zijn primaire functie uit, het is uit de bocht gevlogen.
Wanneer er sprake is van acute schade, letsel of gevaar is de stressrespons een fysiologische, onbewuste reactie op een waargenomen dreiging.
Bij gevaar schakelt het autonome zenuwstelsel over op beschermingsreacties zoals vechten, vluchten of – wanneer ontsnappen onmogelijk lijkt – bevriezen.
Daarbij werken verschillende onderdelen van het autonome zenuwstelsel samen en vindt er een onbewuste, automatische reactie plaats in je zenuwstelsel. In geval van vechten en vluchten is dat vooral een reactie vanuit het sympatische zenuwstelsel. De bevriesreactie ontstaat bij overactiviteit in een deel van het parasympatische deel van het zenuwstelsel.
Kop 2…
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Kop 3
Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Kop 4
Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Zet jouw eerste stap
En weet je, misschien is het voor jou zelfs tijd voor een grote stap. Omdat jij voelt, op deze Bevrijdingsdag 2026, dat dit jouw start mag zijn naar een verbonden leven, ondanks chronische klachten.