Een moment dat ik geraakt werd
Gehurkt naast de stoel en leunend met mijn arm op de zitting, wacht ik tot ik binnengeroepen wordt door een therapeut. In de wachtkamer zitten vijf andere mensen. De een gebogen over een tijdschrift, een ander met de telefoon in de hand. En twee vrouwen die elkaar lijken te kennen.
Ik kijk wat ongemakkelijk om me heen, langs iedere muur staat een rij stoelen. Zitten kan ik niet en er is geen ruimte om ergens te staan, behalve in het midden. Ik hurk dan naast de stoel en kijk naar drie grote schilderijen aan de muur. Dan hoor ik één van de vrouwen lachend zeggen: “Kijk nou! Er staat een stoel naast haar en dan gaat ze zo ‘zitten’!” Verbaasd kijk ik hun richting op, en zie hoe ze inderdaad naar mij wijst.
Gevoelsmatig moet ik wat zeggen, maar er komen geen woorden over mijn lippen. Gedachten buitelen over elkaar heen: Waarom zou ze dit zeggen? Moet ik vertellen waarom ik niet op de stoel zit? Waarom zou ik me uitleggen?
Ik kijk inmiddels weer naar de schilderijen zonder iets te zien. Ergens wil ik stem geven aan de pijn die ik voel, haar confronteren met de realiteit dat ik niet zitten kan. En tegelijk is er ook iets in mij dat dat niet wil. Of niet zonder tranen kan zeggen wellicht, want het raakt me. Het raakt me dat ze er lacherig over doet. Ik heb genoeg aan mijn eigen worstelingen dat ik nergens zitten kan en hoe confronterend dit is.
Is er dan zo weinig invoelingsvermogen voor een ander? Ik ben ronduit verbaasd, hoezo zou je hier wat van vinden? De deur van de wachtkamer gaat open, een mannenstem zegt: ‘Mevrouw Doetjes!’
Opgelucht sta ik op en loop met de arts mee.
Leven met chronische pijn: voortdurend rekening houden met je grenzen
Misschien kun je niet of nauwelijks fietsen, omdat de pijn in je bekken dat niet toelaat. Of kun je niet langer dan een half uur in een groter gezelschap zijn omdat er flinke hoofdpijn opkomt door alle prikkels die je dan te verwerken hebt. Of zit je het liefst met je benen opgetrokken op de bank of omhoog voor je op een kruk, maar hoe doe je dat als je bij een ander thuis komt?
Het is een hele klus om je te verhouden tot je eigen lichaam dat niet vanzelfsprekend alles kan wat het eerder kon. Je bent alsmaar aan het inschatten, wat lukt er wel in deze setting en wat kan er niet. Je maakt keuzes. Blijf ik nog wat langer, houd ik het nog vol of ga ik toch even liggen?
Dit kost ontzettend veel energie. Inschatten wat haalbaar is in het moment, in je dag, de mensen om je heen en de setting waarin je je op dat moment bevindt.
En terwijl je je hiermee bezighoudt heb je ook te maken met reacties en (on)begrip uit je omgeving. Zeker als er niets aan de buitenkant aan je te zien is vraagt het nog wel eens toelichting. Waarom je nu wel gaat liggen en een andere keer niet. Of waarom je nu wel mee doet en die andere keer niet.
De overleefstand: niet luisteren naar wat je lichaam nodig heeft
In bovenstaande situatie was ik me nog nauwelijks bewust van hoeveel energie het kost om me in elke situatie opnieuw te verhouden tot mezelf. Ik zat volledig in een overleefstand. Wilde dat de pijn voorbij was en ik mijn leven weer kon oppakken. Ik leefde vooral in mijn hoofd en nam mijn gevoelens nauwelijks serieus.
Ik was bezig met het vooral goed willen doen. Ik draaide dan ook geregeld vast in mijn gedachten. Piekergedachten over of ik me aanstelde, over hoe anderen om zouden gaan me de pijn die ik voelde.
En ik was bezig met het ‘moeten volhouden’. Het feit dat ik iemand vroeg mij te brengen naar de therapeut gaf me een schuldgevoel. In een wachtkamer zijn waar alleen stoelen aanwezig waren en geen bank om wat onderuit te liggen gaf ontzettend veel spanning want eigenlijk was dat onhaalbaar.
Ik stond op overleven. Zonder me bewust te zijn van hoeveel energie dit me kostte. Ik had er geen idee van dat ik ook kon vragen om op een andere plek in het gebouw te wachten, of zelf iets mee te nemen waardoor ik het beter kon volhouden. Nee, het overkwam me voornamelijk. Ik kon de impact van mijn lage belastbaarheid en fysieke beperkingen niet onder ogen zien.
Wanneer je hoofd en lichaam niet meer op één lijn zitten
Mijn hoofd ging een heel andere weg dan mijn lichaam.
Ik wilde het niet zien. Ik wilde dat de pijn en deze manier van mijn dagen doorkomen voorbij was. Ik wilde mijn leven weer terug, van voordat ik ziek was.
Ik moest zorgen dat ik de juiste diagnose vond en bijpassende behandeling zodat ik mijn leven weer kon oppakken.
En zo lang ik dat geloofde, dat ik er ‘even doorheen’ moest mocht ik niet voelen.
Omdenken, omdat het mooi is om de ander in positief daglicht te zien. En omdenken, omdat het misschien nog wel mooier is voor jouw herstel!
De kloof tussen je hoofd en je lichaam bij chronische pijn
Hoe is dat voor jou? Mag je voelen hoe het voor je is dat je beperkt bent in je doen en laten? Mag je jezelf toestaan om er verdrietig over te zijn? Om boos te zijn?
Of sta je continu aan om er ‘het beste van te maken’? Om je aan te passen zoveel als je kunt. En ga je ‘toch maar wel naar een afspraak’ omdat je toch echt niet wéér kan afzeggen. Of ga je niet liggen terwijl je lichaam er om schreeuwt om rustig aan te doen vandaag?
Wat kunnen gedachten met ons aan de haal gaan en ons afsluiten van gevoelens. Om maar niet stil te staan bij wat er onmogelijk is. Om toch te proberen door te gaan.
En zonder dat je het doorhebt is er een kloof ontstaan tussen je hoofd en je lichaam.
Is er een conflict tussen dat wat je denkt en van overtuigd wilt zijn en dat wat je lichaam nodig heeft.
Met als effect dat er nog meer spanning ontstaat.
Zonder dat ik het doorhad stond ik jarenlang in de overleefstand. Stond mijn lichaam onder spanning terwijl ik dacht dat ik bezig was met oplossingen uitproberen.
Zoals in de wachtkamer was ik vooral rondjes aan het draaien in mijn hoofd. Hoe zou ik reageren, hoe moet ik reageren, wat is goed, wat is niet goed?
En terwijl ik daarmee bezig was had ik geen idee hoezeer het me kwetste, hoe de spanning toenam in mijn lichaam en mijn zenuwstelsel maximaal ‘aan stond’.
Van overleven naar erkennen en rouwen
Wat een verschil met nu. Nu ik wel onder ogen ben gekomen welke impact de chronische pijn en forse beperkingen hebben op mijn leven en dat van mijn gezin. Door deze werkelijkheid onder ogen te komen kon ik rouwen en kan ik me uitspreken.
Jezelf serieus nemen bij chronische pijn en je grenzen bewaken
Het is een klus om met je fysieke klachten de dag zo behapbaar mogelijk te maken.
Mogelijk herken je dat je vragen of reacties krijgt uit je omgeving en het je kwetst.
Dat het je een ongemakkelijk of onzeker gevoel geeft. Begrijpelijk dat dit wat met je doet en we moedigen je aan om dicht bij jezelf te blijven!
Dichtbij jezelf blijven door te erkennen hoe pijnlijk de realiteit is.
Dit is een andere manier van jezelf benaderen. En dat doe je niet 1,2 3. En als je jezelf aanpast geef jezelf dan niet nog meer verwijten; het is soms nodig en je kunt het niet in één keer veranderen.
Doe het alleen niet te vaak. Het gaat ten koste van jou, omdat het je overleefsysteem aanwakkert.
Door jezelf serieus te nemen zal je minder spanning opbouwen. Hoef je minder aan te staan. En is je zenuwstelsel dus minder hard aan het werk. Wat betekent dat je rust- en herstelsysteem aan kan gaan en er ruimte ontstaat voor ontspanning!
En op den duur zelfs voor herstel!
Lees verder in het tweede deel van deze blog. Hier lees je hoe anders en bevrijdend het is als je je wel uit kan spreken.
