Ga naar de inhoud
Blog 1 bij artikel ‘Herstel van een overbelast zenuwstelsel bij chronische klachten’
Je bent moe. Niet gewoon moe, maar echt compleet uitgeteld, oververmoeid. Misschien slaap je slecht, omdat je ‘s nachts tig keer wakker wordt. Of slaap je juist heel veel, maar word je alsnog uitgeput wakker. Je hoofd voelt vol en wazig, je lichaam gespannen of juist verdoofd. Je probeert door te gaan, afspraken na te komen, sterk te blijven. En tegelijkertijd voel je ergens: dit houd ik niet meer vol.
Veel vrouwen met chronische klachten herkennen dit. Symptomen worden beoordeeld en behandeld door verschillende specialisten of behandelaars, maar vaak wordt er iets essentieels over het hoofd gezien: een overbelast zenuwstelsel.
Misschien is er tegen jou ook wel eens gezegd dat er niets aan de hand is of dat het ‘tussen je oren zit’. Bijvoorbeeld omdat lichamelijk onderzoek, bloed- en urinetesten geen afwijkend beeld gaven en er dus ‘niets aantoonbaars’ is.
Wist je dat de signalen van stress en overbelasting die jouw lichaam afgeeft, ook niet op te sporen zijn via dit soort onderzoeken? Terwijl jij wel gebukt gaat onder een zenuwstelsel dat al te lang ‘aan’ staat. Dat voortdurend alert is.
In dit blog nemen we je mee in de meest voorkomende symptomen van een overbelast zenuwstelsel, zodat je beter leert herkennen wat er in jouw lichaam gebeurt.
Wil je daarnaast ook begrijpen hoe een overbelast zenuwstelsel ontstaat en welke rol trauma, stress en overlevingspatronen hierin spelen? Lees dan ook ons verdiepende artikel: Herstel van een overbelast zenuwstelsel bij chronische klachten – de weg van overleven naar een verbonden leven.
Wat is een overbelast zenuwstelsel?
Je autonome zenuwstelsel regelt automatisch allerlei processen in je lichaam, zoals je ademhaling, hartslag, spijsvertering en stressreacties. Het helpt je om te reageren op gevaar (sympaticus), maar ook om te herstellen en tot rust te komen (parasympaticus).
In een gezond zenuwstelsel wisselen inspanning en ontspanning elkaar voortdurend af. Maar wanneer je langdurig onder stress staat – door chronische klachten, trauma, overprikkeling of jarenlang ‘moeten doorgaan’ – kan je zenuwstelsel vast komen te zitten in een staat van overleven.
Je lichaam blijft dan functioneren alsof er voortdurend gevaar dreigt, zelfs wanneer je verstand weet dat je veilig bent. Je blijft in een soort ‘sympatische loop’ zitten, in een vicieuze cirkel.
De signalen van een overbelast zenuwstelsel zijn vaak veelzijdig. Sommige mensen ervaren vooral lichamelijke klachten, anderen merken juist meer cognitieve- of emotionele veranderingen op. Vaak loopt alles door elkaar heen.
Hieronder staan veel voorkomende signalen opgesomd. Het kan zijn dat je je in alles herkent, maar het kan ook zijn dat je een deel wel en een deel niet herkent.
1. Extreme vermoeidheid die niet weggaat
Een van de meest voorkomende symptomen is extreme uitputting. Niet de ‘gewone moeheid’ die verdwijnt na een nacht goed slapen, maar een vermoeidheid die aanwezig blijft, hoeveel rust je ook neemt.
Je lichaam gebruikt voortdurend energie om alert te blijven. Zelfs wanneer je stilzit, draait je systeem op volle toeren.
Mensen omschrijven dit vaak als:
- uitgeput wakker worden
- een “lege batterij” hebben
- ‘wat ik ook doe, niets lijkt te helpen’
- moeite hebben met dagelijkse taken (‘douchen voelt al als een marathon’)
2. Brain fog en concentratieproblemen
Wanneer je zenuwstelsel overbelast is gaat veel energie naar overleven. Daardoor blijft er minder ruimte over voor helder denken, geheugen en focus.
Je kunt last krijgen van:
- vergeetachtigheid
- moeite met concentreren
- woorden niet kunnen vinden
- een mistgevoel in je hoofd
- sneller overprikkeld raken
Dit heeft dus niets te maken met luiheid, ongemotiveerd zijn of onvoldoende je best doen. Je zenuwstelsel is simpelweg overbelast.
3. Spanning in je lichaam
Een lichaam dat voortdurend alert is, houdt spanning vast. Soms merk je dat direct, bijvoorbeeld door stijve schouders of een gespannen kaak. Maar spanning kan zich ook subtieler uiten.
Veelvoorkomende lichamelijke signalen zijn:
- gespannen spieren
- hoofdpijn
- nek- en schouderklachten
- buikpijn of darmklachten
- oppervlakkige ademhaling
- hyperventileren
- hartkloppingen
- een opgejaagd gevoel
- zweten of trillen zonder duidelijke aanleiding
Sommige vrouwen ervaren juist het tegenovergestelde: een verdoofd gevoel, afvlakking of het idee “niet echt aanwezig” te zijn in hun lichaam.
Wanneer je lichaam signalen blijft geven
Veel vrouwen met chronische klachten hebben geleerd om signalen van hun lichaam te negeren. Misschien herken je dat je pas merkt hoe moe je bent wanneer het écht niet meer gaat. Dat je doorgaat terwijl je lichaam allang aangeeft dat het teveel is.
Dat is geen zwakte.
Het is vaak een teken dat je zenuwstelsel zich jarenlang heeft aangepast om te kunnen blijven functioneren.
In ons uitgebreide artikel over herstel van een overbelast zenuwstelsel gaan we dieper in op hoe deze overlevingspatronen ontstaan en waarom lichaamssignalen soms nauwelijks meer voelbaar zijn.
4. Overprikkeling en gevoeligheid
Wanneer je zenuwstelsel langdurig in deze staat van alertheid is, komen prikkels harder binnen. En dit merk je vaak als eerste op bij de sensorische prikkels: geluiden, licht, sociale situaties of drukte kunnen ineens overweldigend voelen.
Je merkt bijvoorbeeld:
- sneller geïrriteerd raken
- behoefte aan stilte of afzondering
- moeite met drukke ruimtes
- gevoeligheid voor licht of geluid
- sneller emotioneel reageren
Je zenuwstelsel probeert voortdurend veiligheid te waarborgen en scant constant de omgeving op mogelijke dreiging. Daardoor kan je lichaam soms reageren alsof er gevaar is, terwijl je verstand weet dat je veilig bent.
5. Slaapproblemen
Veel vrouwen met een overbelast zenuwstelsel ervaren problemen met slapen, zoals:
- moeilijk inslapen
- vaak wakker worden
- licht slapen
- vroeg wakker zijn
- extreem lang slapen
- uitgeput wakker worden
Zelfs tijdens rustmomenten blijft het lichaam alert.
6. Emotionele klachten
Een overbelast zenuwstelsel heeft niet alleen invloed op je lichaam en breinfunctie, maar ook op je emoties.
Je kunt last krijgen van:
- prikkelbaarheid
- somberheid
- angstgevoelens
- emotionele gevoelloosheid
- plotselinge huilbuien
- schuldgevoelens
- schaamte over je klachten
Veel vrouwen voelen zich hierdoor onbegrepen, door anderen, maar soms ook door zichzelf. ‘Is er dan niemand die écht begrijpt wat ik meemaak?’
7. Het gevoel jezelf kwijt te zijn
Misschien wel het meest pijnlijke symptoom: het gevoel dat je het contact met jezelf bent verloren. Veel vrouwen herkennen zichzelf niet meer en vragen zich af: ‘Wie ben ik nog? Waar is zij – die ik was voordat ik ziek was of deze klachten had – gebleven?’
Onderweg ben je je steeds meer gaan aanpassen, om maar vol te kunnen houden en voel je niet meer:
- wat je nodig hebt
- waar je grenzen liggen
- wat je lichaam probeert te vertellen
Herken jij je in meerdere of alle beschreven symptomen?
Mogelijk heb je nooit geweten dat dit allemaal te maken heeft met de langdurige klachten. Ben je gaan denken dat het aan jou ligt, of dat je een zwak lichaam hebt, of dat je je aanstelt.
En dat is dus geenszins waar! Je hele systeem is van slag!
En hier, in deze overbelasting van het zenuwstelsel, ligt een belangrijke sleutel naar herstel.
Waarom herkennen zoveel vrouwen
Omdat we allemaal hebben geleerd om door te gaan, om oplossingsgericht te denken. En daarbij zonder dat we het door hebben over onze grenzen te gaan.
Het lichaam heeft enorme veerkracht, kan hier heel lang in staande blijven, totdat de signalen niet langer genegeerd kunnen worden. En je afgeremd of zelfs stilgezet wordt.
Dan is het niet langer helpend om ‘nog harder je best te doen’. Want dit zwengelt het systeem van overleven aan.
Maar wat kan je dan wel doen in geval van een overbelast zenuwstelsel? Wat is er nodig?
Hoe herstel mogelijk wordt
Herstel is mogelijk! Dit aangepaste, overbelaste systeem heeft een rijk zelfhelend vermogen. Een lichaam dat jarenlang in overlevingsstand heeft gestaan, kan opnieuw leren reguleren. Het zenuwstelsel is namelijk plastisch: oude stresspatronen kunnen verzachten en nieuwe ervaringen van veiligheid kunnen letterlijk nieuwe verbindingen in ons lichaam en brein bewerkstelligen.
Dat begint vaak niet bij grote veranderingen, maar juist bij kleine momenten van bewustwording:
opmerken hoe het écht met je gaat
leren herkennen wanneer je over je grens gaat
vertragen
veiligheid ervaren in je lichaam
mildheid ontwikkelen naar jezelf.
Dit is voor jou!
Wanneer je lichaam signalen blijft geven, betekent dat niet dat je faalt. Je zenuwstelsel probeert je al heel lang te beschermen.
Misschien hoef je niet nóg harder te vechten.
Misschien vraagt je lichaam iets anders van je.
Niet meer doorgaan ten koste van jezelf, maar langzaam weer leren luisteren.
Dit is voor jou!
Het leren kennen van de signalen van je lichaam, nieuwe patronen ontwikkelen in je dagelijks leven is niet van het een op het andere moment gedaan. Uit ervaring weten we dat dit voorbij het ‘begrijpen hoe het zit’ gaat en dit aandacht, ondersteuning en herhaling vraagt.
En precies daarom hebben wij ‘Je zenuwstelsel, de basis van alles’ gemaakt. Wij nodigen je van harte uit om deel te nemen aan deze online training om zo jouw weg van herstel te gaan ontdekken.
