Ga naar de inhoud
De vijf triggers die invloed hebben op jouw chronische klachten
De weg van overleven naar een verbonden leven.
Inleiding
Je hebt vast al van alles geprobeerd om van je intense vermoeidheid, je langdurige pijn en je lichamelijke klachten af te komen. Je hebt artsen bezocht, therapieën gevolgd en allerlei adviezen opgevolgd. En wat als je klachten toch aanhouden? Of als ze na een wat betere periode toch weer toenemen?
Wij geloven dat chronische klachten zelden één oorzaak hebben. Daarom is het wat ons betreft van belang om naar jouw hele verhaal te kijken. Naar al jouw ervaringen, aangeleerde patronen én naar de fysieke klachten die je vandaag de dag ervaart.
De vraag die daarbij centraal mag staan is: Wat wil jouw lichaam jou vertellen?
Op deze pagina lees je over vijf kernthema’s – die wij triggers noemen- die van invloed kunnen zijn op jouw lichaam en daarmee op jouw leven. Deze vijf triggers kunnen invloed hebben op jouw lichaam, je chronische klachten en daarmee op jouw leef- en beweegruimte. Niet zelden staan deze triggers met elkaar in verbinding en zijn ze niet los van elkaar te zien.
De vijf triggers zijn:
- Grenzen
- Over- en onderprikkeling
- Intensiteit
- Trauma
- Rouw en verlies
Deze vijf triggers zijn gebaseerd op onze jarenlange persoonlijke levenservaring en het begeleiden van vrouwen met chronische klachten. Elk van deze vijf factoren interacteren in de levens van vrouwen met langdurige pijn, intense vermoeidheid en spanning.
Vanuit onze systemische en integratieve benadering van jouw chronische klachten, gaan we niet op zoek naar een oplossing voor een symptoom. Pleisters zijn er waarschijnlijk al genoeg geplakt. We kijken naar het geheel. Je gaat de signalen van je lichaam leren kennen en serieus nemen wat jouw lichaam je heeft te vertellen.
Wij geloven dan ook dat chronische klachten niet voortkomen uit één specifieke oorzaak en ook niet herstellen via één weg. Verschillende triggers kunnen in jouw systeem meespelen, met elkaar samenhangen en daarom allemaal aandacht verdienen.
Door naar binnen te kijken en jouw persoonlijke verhaal te onderzoeken, ontmoet je wie je bent. Je ontdekt wat er allemaal meespeelt in jouw situatie met chronische klachten en gaat zien waardoor je op dit punt in je leven bent gekomen.
Inhoud van dit artikel
De vijf triggers bij chronische klachten
1. Grenzen en chronische klachten
Je voelt pas achteraf dat je te ver bent gegaan. Je zei “ja” terwijl je lichaam allang “nee” riep.
Grenzen aangeven is niet alleen een kwestie van willen. Het gaat vaak gepaard met overtuigingen als: “Mag ik wel ruimte innemen?” of met de angst om als lastig, egoïstisch of lui gezien te worden.
Wanneer je je grenzen niet goed aanvoelt of ze wel aanvoelt maar er vervolgens niet naar handelt, kan je lichaam langdurig onder spanning komen te staan. Je zenuwstelsel wordt steeds weer geactiveerd en kan daardoor regelmatig, of zelfs voortdurend, in een staat van alertheid en overleving verkeren: de overleefstand.
Het niet kennen van je grenzen, aangeleerde patronen en grensoverschrijdende ervaringen kunnen allemaal van invloed zijn op hoe je jouw lichaam ervaart en hoe goed je jouw grenzen kunt voelen.
Tegelijkertijd is er een wisselwerking. Chronische pijn en vermoeidheid kunnen het voelen van grenzen juist vertroebelen. Je merkt bijvoorbeeld minder goed wanneer iets te veel is, gaat langer door en voelt pas achteraf wat de belasting met je heeft gedaan. Met bovenstaande reactie van het autonome zenuwstelsel als gevolg.
Het leren kennen van jouw ‘ja’ en jouw ‘nee’ – zowel fysiek, emotioneel als mentaal – is daarom een essentiële stap. Zodat je steeds beter kunt voelen wat bij jou past, waar jouw grens ligt en wat jij nodig hebt om de regie over je klachten en je leven terug in handen te nemen.
De vijf triggers bij chronische klachten
2. Over- en onderprikkeling bij chronische klachten
Geluid, licht, sociale drukte, een overvolle dag. Maar ook juist te weinig prikkels, uitdaging of betekenis. Wanneer de balans tussen wat er op je afkomt en wat je kunt dragen verstoord raakt, kan je systeem steeds meer “aan” komen te staan.
Je herkent het misschien aan sneller geïrriteerd zijn, moeite met concentreren, onrustig slapen of een gevoel van spanning dat je lange tijd probeert weg te denken, totdat het niet meer gaat.
Jarenlang onder druk staan door sociale of relationele spanningen, werkdruk en aangeleerde overlevingsstrategieën kan een grote wissel trekken op je prikkelbalans.
Grote kans dat je jarenlang meer hebt gegeven dan je eigenlijk kon dragen. Dat je voortdurend op je tenen liep vanuit de gedachte: “Iedereen doet het toch zo?” Of je bent je zo sterk gaan aanpassen aan wat anderen van je verwachtten, dat je steeds verder verwijderd bent geraakt van dat wat jou energie, plezier en betekenis geeft.
Daarom gaat het niet alleen om de hoeveelheid prikkels die je ervaart. Het gaat ook om de vraag: leef jij op een ritme dat je daadwerkelijk kunt volhouden?
Je eigen intensiteit en belastbaarheid leren kennen en erkennen, helpt om opnieuw balans te vinden. Een balans tussen belasting en belastbaarheid die voor ons betekent: leven op een ritme dat bij jou past en dat je kunt volhouden. Regie pakken over jouw belastbaarheid is essentieel om jouw persoonlijke balans te vinden er ernaar te leven.
De vijf triggers bij chronische klachten
3. Intensiteit en chronische klachten
Als jij herkenning vindt in intensiteit betekent dit dat je informatie en emoties intenser en dieper verwerkt dan gemiddeld. Je zenuwstelsel is in dat geval van nature sensitiever afgesteld. Niet zelden gaat dit gepaard met aanpassingsgedrag. Veel vrouwen die wij ontmoeten, hebben al op heel jonge leeftijd geleerd om (een deel van) hun intensiteit te maskeren.
Misschien voelde je als kind al dat je nieuwsgierigheid, leergierigheid of gevoeligheid niet altijd passend waren. Dat je te veel vroeg, te veel voelde of te enthousiast was. En dus leerde je jezelf aanpassen.
Wanneer je jarenlang een deel van jezelf wegzet of je voortdurend afstemt op wat er van je wordt verwacht, kan dat veel spanning geven. Je raakt steeds meer op je hoede en wordt voortdurend alert op je omgeving, op andere mensen en op wat er van jou wordt gevraagd.
Je eigen intensiteit leren kennen en erkennen betekent niet dat je minder hoeft te voelen of minder hoeft te zijn. Het betekent juist dat je steeds beter leert begrijpen wat jouw systeem nodig heeft om jouw manier van voelen, denken en ervaren te kunnen dragen.
De vijf triggers bij chronische klachten
4. Trauma en chronische klachten
Langdurige onveiligheid, vroegkinderlijke ervaringen en intergenerationeel trauma kunnen een grote invloed hebben op hoe je jezelf, je lichaam en de wereld om je heen ervaart. Denk bijvoorbeeld aan seksueel misbruik, fysiek geweld, maar ook aan emotionele afwezigheid, verwaarlozing of het herhaaldelijk niet gezien, gehoord of erkend worden.
Wat je als kind niet mocht of kon voelen, en wat op dat moment niet veilig was om te verwerken, kan later nog steeds invloed hebben op hoe je lichaam reageert. Ervaringen uit het verleden worden op onbewust niveau op ‘on hold’ gezet in het lichaam en kunnen worden opgeslagen tot op cellulair niveau. Ze kunnen zich bijvoorbeeld uiten in een verhoogde alertheid, spanning, moeite met grenzen of een diepgeworteld gevoel van onveiligheid.
Het lichaam draagt immers niet alleen herinneringen met zich mee in de vorm van bewuste verhalen. Ook aangeleerde reacties en patronen kunnen onderdeel worden van hoe je jezelf en je omgeving waarneemt.
Zo is het bekkengebied bijvoorbeeld een opslagplaats van onverwerkte spanning en emoties en ligt daar de basis van je waarneming van veiligheid en geborgenheid.
Wat ons daarnaast opvalt, is dat veel vrouwen eerdere (onbewust) opgedane ervaringen van onveiligheid helaas soms opnieuw tegenkomen binnen het medische systeem dat zij bewandelen.
Mogelijk herken jij dat ook. Wanneer je je dan opnieuw niet gezien, gehoord of serieus genomen voelt, of opnieuw grensoverschrijdend handelen ervaart, kan dat oude gevoelens van schaamte, schuld en het bagatelliseren van je eigen pijn versterken. Juist daarom kijken wij niet alleen naar wat er lichamelijk gebeurt, maar juist ook naar jouw ervaringen en gevoel van veiligheid. Omdat wij geloven en keer op keer zien hoe al deze factoren interacteren, is het voor ons essentieel om ook jouw opgedane ervaringen, interne veiligheidsgevoel en zelfvertrouwen mee te nemen op jouw weg naar herstel.
Jouw lichaam wil je iets vertellen. Ervaringen liggen tot op celniveau opgeslagen in je lichaam en daarom nodigen we je uit om jouw verhaal te vertellen en doet jouw verhaal ertoe in alles wat je beleeft en ervaart! Door je verhaal te delen, puzzelstukjes samen te bekijken hervindt je veiligheid in jezelf, vergroot je veerkracht en pak je de regie over je leven terug.
De vijf triggers bij chronische klachten
5. Rouw en verlies bij chronische klachten
Rouw gaat niet alleen over het verlies van een dierbare. We kunnen ook rouwen om een leven dat anders is gelopen dan we hadden gehoopt. Om gezondheid die je bent kwijtgeraakt, een relatie die is veranderd of verbroken, werk dat je niet meer kunt doen, een kinderwens die niet is uitgekomen of een toekomstbeeld dat niet langer mogelijk lijkt. Kortom: om verlies van kwaliteit van leven en een toekomstbeeld zoals we dat voor ogen hadden.
Wanneer je langdurig leeft met pijn, vermoeidheid of andere lichamelijke klachten gaat er veel verloren. Dingen die voor anderen vanzelfsprekend lijken, kunnen voor jou ineens niet meer vanzelfsprekend zijn. Je vrijheid, spontaniteit, flexibiliteit, werk, actieve, sociale leven of vertrouwen in je eigen lichaam kunnen veranderen.
Soms is er weinig ruimte om daar werkelijk bij stil te staan. Je gaat door, probeert jezelf bij elkaar te houden en richt je op wat er allemaal nog moet. Misschien heb je jezelf verteld dat het allemaal wel meevalt of dat je dankbaar moet zijn voor wat er nog wél kan.
Dankbaar zijn voor kleine dingen is absoluut niet verkeerd. En tegelijk, als je alle andere dingen die jou vanwege de chronische klachten niet meer lukken blijft bagatelliseren, kan dat een voedingsbodem worden voor opgekropte emoties. En zelfs een van de factoren zijn die jouw chronische klachten in stand houden.
Ook wat niet meer kan, mag er zijn.
Rouw vraagt om ruimte voor wat je bent kwijtgeraakt, zonder jezelf daarin te veroordelen. Door te erkennen wat er veranderd is en ruimte te geven aan wat je voelt, ontstaat er ook ruimte om opnieuw te ontdekken wat voor jou belangrijk is, waar je behoefte aan hebt en hoe je jouw leven vanaf hier wilt vormgeven. Met jou als regisseur van je leven.
Op deze manier kunnen ook rouw en verlies onderdeel zijn van het grotere verhaal van jouw situatie rondom chronische klachten.
De DANS-cirkel
De DANS-cirkel: inzicht in jouw chronische klachten
Binnen Morgen Dans Je Weer werken we vanuit een integratieve en systemische benadering van chronische klachten. We kijken daarbij niet alleen naar de klacht zelf, maar naar jou als geheel: je ervaringen, patronen, lichaam en leven. We zien het lichaam als boodschapper. Als een manier waarop jouw lichaam laat merken wat er speelt, wat het nodig heeft en waar het mogelijk al langere tijd over een grens heen gaat.
De DANS-cirkel is het centrale model binnen Morgen Dans Je Weer. We gebruiken dit model om jouw leef- en beweegruimte inzichtelijk te maken en beter te begrijpen wat daarop van invloed is.
De DANS-cirkel helpt je onderscheid te maken tussen wat er in het verleden is gebeurd, wat er vandaag de dag speelt en hoe jouw lichaam daarop reageert. Door de verschillende zones van de cirkel te onderzoeken, ontdek je steeds beter wat jouw lichaam als veilig of bedreigend ervaart en welke patronen en reacties daaruit kunnen ontstaan. Jij krijgt zo inzichtelijk hoe jouw systeem zich op verschillende momenten kan bewegen tussen veiligheid, alertheid en overbelasting.
Zo ontstaat er ruimte om niet alleen te kijken naar wat je klachten zijn, maar ook naar het verhaal erachter. Naar wat je hebt meegemaakt, wat je hebt geleerd, hoe je je bent gaan aanpassen en wat jouw lichaam je daar vandaag de dag nog over vertelt.
De drie zones van de DANS-cirkel
De groene zone: veiligheid en verbinding
In de groene zone ben je in verbinding met jezelf. Met wat er is, in het moment. Waardoor je kunt voelen wat je nodig hebt, keuzes maken en reageren vanuit wat voor jou klopt.
De oranje risicozone
In de oranje zone neemt de spanning toe. Je lichaam zendt signalen en je bent je hier in meer of mindere mate bewust van. De ervaringen en (aangeleerde) patronen worden hier aangesproken, je gaat je bijvoorbeeld meer aanpassen, harder werken of pleasen. Je raakt grenzen raken meer diffuus.
De rode zone: overbelasting
In de rode zone is de belasting te groot geworden. Je systeem staat als het ware in de overlevingsstand. Spanning, pijn, vermoeidheid, onrust of andere lichamelijke signalen ervaren. Het lukt steeds minder goed of helemaal niet meer om vanuit rust en verbinding te reageren.
Deze zones zijn geen vaste staat van zijn. Je kunt gedurende een dag, maar ook over een langere periode, tussen verschillende zones bewegen. En wat voor de één een bepaalde mate van belasting is, kan voor een ander heel anders voelen.
Juist daarom kijken we binnen Morgen Dans Je Weer niet alleen naar waar je klachten zitten, maar ook naar wat eraan voorafgaat. Wat gebeurt er in jouw leven? Wat vraagt veel van je? Wanneer merk je dat je van groen naar oranje beweegt? Is het echt zo dat je ‘ineens in het rood’ belandt? En wat heb jij nodig om weer ruimte te ervaren?
Het autonome zenuwstelsel en chronische klachten
De DANS-cirkel is ons centrale model en bestaat uit drie zones: groen, oranje en rood. Groen staat voor veiligheid en verbinding met jezelf, oranje voor de risicozone waarin je grenzen diffuser worden en rood voor overbelasting.
Naast de DANS-cirkel speelt ook het autonome zenuwstelsel een belangrijke rol binnen onze cursussen en coaching. Bij chronische klachten kan het zenuwstelsel langdurig onder spanning staan.
Het autonome zenuwstelsel speelt een belangrijke rol in hoe we reageren op wat er in en om ons heen gebeurt. Het helpt ons om veiligheid te herkennen, in verbinding te blijven en in beweging te komen wanneer dat nodig is. Wanneer je langere tijd onder spanning of druk staat, kan je systeem steeds alerter worden en steeds minder goed terugkeren naar rust en herstel.
Lees ook onze verdieping over herstel van een overbelast zenuwstelsel.
Door te leren herkennen wanneer je systeem van groen naar oranje of rood beweegt, krijg je meer inzicht in wat jouw lichaam nodig heeft. Je leert signalen eerder opmerken en je belastbaarheid beter kennen, zodat er ruimte kan ontstaan voor herstel.
De werking van het autonome zenuwstelsel vormt, samen met de DANS-cirkel, een belangrijke basis onder alle vijf de triggers: grenzen, over- en onderprikkeling, intensiteit, trauma en rouw en verlies. In al onze cursussen en coaching komen we daarom steeds terug bij de vraag: wat gebeurt er in jouw systeem en wat vertelt je lichaam je daarover?
